همی دانی که ایران لرزه خیز است
در این یک جمله صد نکته ریز است
مگو سخت است، من چاره ندارم
مدیر خوب، ویرانی ستیز است
مدیر خوب، هشیار و دلیر است
مدیر خوب، سستی ناپذیر است
مدیر خوب، واقع بین و پویاست
چو می داند که فردا دیر دیر است
همی دانی که ایران لرزه خیز است
در این یک جمله صد نکته ریز است
مگو سخت است، من چاره ندارم
مدیر خوب، ویرانی ستیز است
مدیر خوب، هشیار و دلیر است
مدیر خوب، سستی ناپذیر است
مدیر خوب، واقع بین و پویاست
چو می داند که فردا دیر دیر است
همانطور که ممکن است بدانید، یکی از مشکلات مردم پس از سانحه این است که افراد ، نگران حال دیگر اعضای خانواده و بستگان خویشند؛ مثلاْ در بم بعد از اینکه کشته ها را از زیر آوار بیرون می آوردند، بلافاصله آنها را خاک می کردند؛ بدون اینکه اعضای خانواده شان آنها را ببینند یا حتی از اینکه بستگانشان مرده اند، اطلاع داشته باشند و این استرس زیادی را به آنها وارد میکرد.چقدر خوب است که سیستمهای اطلاع رسانی در سوانح، برای اعلام اسامی کشته شدگان یا اطلاع رسانی در مورد محلی که هر یک از مجروحان به آنجا منتقل شده اند، وجود داشته باشد تا حداقل مردم در این شرایط ، نگران اعضای خانواده شان نباشند.کافی است از طریق رادیو اسامی اعلام شود و همچنین اطلاع رسانی های دیگری هم صورت بگیرد؛ البته در بم تا حدودی این اطلاع رسانی وجود داشت.
برنامه ریزی برای مدیریت بحران می تواند حتی در سطح یک خانواده هم انجام شود، به عنوان مثال فرض کنید در یک خانواده مادر خانواده در آشپزخانه است، پدر در محل کارش، یکی از بچه ها به مدرسه رفته و آن یکی هم به دانشگاه، اعضای این خانواده در شرایط عادی هم حداقل حدود ۲ ساعت طول می کشد تا خود را به هم برسانند(مثلاً در شهری مانند تهران) ، چه برسد به هنگام حادثه که دیگر ترافیک به دلیل فعالیتهای امداد و نجات و... بیشتر هم می شود؛ پس از قبل از وقوع سانحه ، بهتر است اعضای خانواده محل مشخصی (مثلاْ پارک سر کوچه) را به عنوان محل قرار و ملاقات با دیگر اعضای خانواده ،پس از سانحه، در نظر بگیرند تا دیگر لازم نباشد هر کدام به سراغ دیگری برود یا نگران حال هم باشند
چند روز پیش یکی از اعضای پژوهشکده سوانح طبیعی ، به دانشکده ما آمده بودند ؛ آنچه که می خواهم بنویسم، با استفاده از چیزهایی است که آقای دکتر سر کلاس توضیح داده اند:
بحران به شرایطی گفته می شود که سبب شود ساختار و شرایط جامعه را از حالت عادی و روزمره خارج کند و پاسخی هم که لازم است به آن بدهیم، غیر از شرایط معمولی و روزمره باشد؛ البته تعریف بحران ، نسبی است؛ زیرا مثلاْ اگر یک نفر به دلیلی به بیمارستان منتقل شود، این برای بیمارستان بحران تلقی نمی شود، اما برای خانواده بیمار می تواند یک بحران باشد، زیرا چیزی غیر از شرایط عادی و روزمره آن خانواده است.
مدیریت بحران تعاریف متعددی دارد ، اما جامعترین تعریف برای بحران می تواند این باشد:
مدیریت بحران یعنی سیستم جامعی که بتواند با در نظر گرفتن تمامی حوادث ، تمامی سطوح بحران و تمامی مراحل بحران، با شناخت مخاطرات و ارزیابی ریسک، و نیز منابع موجود ، از زمان پیش از حادثه به گونه ای برنامه ریزی کند که در هنگام وقوع حادثه بتوان منابع موجود را با مخاطره موازنه نمود.
احتمالاْ بدانید که بازسازس فقط ساخت و ساز فیزیکی ساختمانها نیست، بلکه علاوه بر ساخت و ساز فیزیکی ،بازسازی شامل ساماندهی و بازتوانی نیز هست....
در این ۵ دقیقه ای که تا شروع کلاس مانده ، می خواهم از تفاوتهای زلزله لرستان با زلزله بم حرف بزنم(البته استادمان ساعتی پیش اشاره کرده اند):
- زلزله لرستان در فصل بهار روی داد و این سبب جلو افتادن فعالیتهای اسکان و بازسازی شد ؛ به طوری که می توان به جای صرف وقت و هزینه در اسکان موقت، این وقت و هزینه را برای اسکان دائم و بازسازی استفاده کرد و به این ترتیب دوران اسکان موقت کوتاه می شود؛ اما زلزله بم در فصل زمستان رخ داد که مشکلات خاص خود را داشت.
- در زلزله لرستان ، شدت لرزه اول ، کمتر از پس لرزه ها بود و این سبب شد تا مردم فرصت بیرون رفتن از ساختمانها را داشته باشند و در لرزه های بعدی، خانه ها خراب شدند؛ بنابراین تعداد کشته ها در مقایسه با خانه های تخریب شده خیلی کمتر بود و این نکته مثبتی از لحاظ روحیه مردم است؛ اما در بم که لرزه اول شدیدتر بود، تعداد کشته ها بسیار زیاد شد و مردم تا ماه ها روحیه مشارکت در بازسازی خانه هایشان را نداشتند.
به علاوه مردم لرستان برای بازسازی خیلی قوی و زرنگ هستند و خود ابتکارات جالبی در اسکان موقت داشتند.
یکی از درسهایی که بچه های رشته سوانح طبیعی می خوانند، روانشناسی آسیب دیدگان است؛ ارتباط این درس به بحث سوانح را می توان اینطور توضیح داد که بعد از زلزله ، مردم از لحاظ روانی دچار آسیب هایی می شوند که این آسیب ها ممکن است کوتاه مدت بوده، و اگر به آن بی توجهی شود، میتوانند تا مدتها باقی بمانند.